![]() |
| Ανάλυση: Γεώργιος Παπασημάκης | Γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο (Εικαστικό: AI). |
Προσέξτε καλά τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή γύρω μας. Όχι στα πρωτοσέλιδα που φτιάχνονται για να καταναλωθούν σε δέκα δευτερόλεπτα, αλλά στο υπόγειο ρεύμα της γεωπολιτικής. Μέσα σε λίγες ώρες, οκτώ φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα σχηματίζουν έναν κλοιό γύρω από τα ελληνικά συμφέροντα.
Από τη μία πλευρά, η Αθήνα επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ενώ την ίδια στιγμή αποκαλύπτεται επίσημα ότι το ελληνικό κράτος δεν έχει καν στα χέρια του το κείμενο μιας γαλλικής διπλωματικής κίνησης που αφορά εργασίες στα δικά μας νερά. Από την άλλη, κυβερνοεπιθέσεις στοχοποιούν ελληνικά πανεπιστήμια με εθνικιστικά μηνύματα για την Κύπρο και την Αρμενία, την ώρα που Κύπριοι φοιτητές στην Κομοτηνή θυροκολλούν ψήφισμα διαμαρτυρίας στο Τουρκικό Προξενείο.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό μείγμα, ένας Ισραηλινός αναλυτής με βαρύ βιογραφικό ανοίγει δημόσια τη συζήτηση περί στρατιωτικής συνδρομής προς την Ελλάδα, η Βουλή των Ελλήνων υποδέχεται τον Πρέσβη του Ισραήλ, και η χώρα μας μαζί με τέσσερις ευρωπαϊκές δυνάμεις εξετάζουν τη μεταφορά απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στην καρδιά της Αφρικής, στη Ρουάντα. Αυτές δεν είναι απλές ειδήσεις. Είναι οι τεκτονικές πλάκες της Ανατολικής Μεσογείου που τρίβονται μεταξύ τους λίγο πριν τον σεισμό.
Το παιχνίδι των εντυπώσεων και η διπλωματική ομίχλη στο Αιγαίο
Στο πιο κρίσιμο μέτωπο —την κυριαρχία μας στη θάλασσα και το ηλεκτρικό καλώδιο που ενώνει την Ελλάδα με την Κύπρο (Great Sea Interconnector)— η κυβερνητική ρητορική, διά στόματος του υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου, επιτίθεται στην αντιπολίτευση για «εθνική ανευθυνότητα» και ατεκμηρίωτες θέσεις, υποστηρίζοντας ότι διαψεύστηκαν όσοι έλεγαν πως απαιτείται τουρκική άδεια, καθώς πρόκειται για μια συνήθη πρακτική γνωστοποίησης. Παράλληλα, το Υπουργείο Εξωτερικών, με αφορμή την επέτειο της UNCLOS, υπενθυμίζει σε όλους τους τόνους ότι η Ελλάδα στηρίζει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας ως τη μόνη βάση της διεθνούς νομιμότητας.
Ωραία τα λόγια. Εξαιρετική η ρητορική. Όμως, στην υψηλή στρατηγική, δεν μετράνε τα δελτία τύπου — μετράνε τα έγγραφα. Και εδώ έρχεται η επίσημη παραδοχή του Γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπή της ΝΔ, Κωνσταντίνου Κυρανάκη: «Η Ελλάδα δεν έχει τη γαλλική ρηματική διακοίνωση». Ο κ. Κυρανάκης εξήγησε ότι το ελληνικό κράτος δεν έχει στην κατοχή του το κείμενο, αφού αφορά επίσημη επικοινωνία της Γαλλίας —της χώρας σημαίας του πλοίου και της εταιρείας που εκτελεί το έργο— προς την Άγκυρα, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι κανένα κράτος δεν ρώτησε ούτε ζήτησε άδεια από την Τουρκία.
Το πολιτικό και στρατηγικό ερώτημα παραμένει αμείλικτο, με δύο άμεσες συνέπειες:
- Δημιουργία επικίνδυνου διπλωματικού προηγουμένου: Όταν ένας τρίτος παίκτης —ακόμη και στενός σύμμαχος— συνομιλεί απευθείας με την τουρκική ηγεσία για ζητήματα που άπτονται της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, χωρίς η Αθήνα να έχει τον απόλυτο έλεγχο της αλληλογραφίας, τότε η Άγκυρα κερδίζει αυτό που επιδιώκει δεκαετίες: την εικόνα του «ενδιαφερόμενου μέρους» στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Τα πραγματικά όρια του Διεθνούς Δικαίου: Η UNCLOS δεν είναι μαγικό ραβδί που απομακρύνει πολεμικά πλοία. Είναι ένα νομικό όπλο που αποκτά αξία μόνο όταν συνοδεύεται από αδιαπραγμάτευτη πολιτική βούληση και αποτρεπτική ισχύ.
Ο ασύμμετρος πόλεμος: Από τον κυβερνοχώρο στην Κομοτηνή
Όποιος νομίζει ότι η πίεση περιορίζεται στα νερά του Αιγαίου και της Κύπρου, χάνει τη μεγάλη εικόνα. Ο πόλεμος του 21ου αιώνα δεν ξεκινά με κανονιοβολισμούς· ξεκινά με αλγόριθμους και σύμβολα.
Μια ομάδα χάκερ που αυτοπροσδιορίζεται ως τουρκική έριξε και αλλοίωσε την ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Πειραιώς (ΠΑΠΕΙ). Δεν επέλεξαν τυχαία έναν ακαδημαϊκό στόχο. Άφησαν πίσω τους ωμά εθνικιστικά μηνύματα, στοχοποιώντας ευθέως την Κύπρο και την Αρμενία. Ο τουρκικός αναθεωρητισμός βλέπει το τόξο της αντίστασης απέναντι στα νεο-οθωμανικά σχέδια της Άγκυρας: Ελληνισμός και Αρμενισμός, οι δύο λαοί που βίωσαν τις γενοκτονίες και την κατοχή, αποτελούν το ιστορικό και ηθικό ανάχωμα στον επεκτατισμό της. Η κυβερνοεπίθεση λειτουργεί ως επίδειξη ισχύος μέσα στην καρδιά της Αθήνας.
Την ίδια ακριβώς στιγμή, στον Βορρά, οι Κύπριοι φοιτητές στην Κομοτηνή πραγματοποίησαν πορεία και θυροκόλλησαν ψήφισμα καταδίκης στο Τουρκικό Προξενείο. Το συγκεκριμένο προξενείο βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο της δημόσιας κριτικής για τον ρόλο και την επιρροή που επιχειρεί να ασκήσει στη Θράκη. Η κίνηση των Κυπρίων φοιτητών σπάει τη σιωπή και υπενθυμίζει ότι η παράνομη κατοχή της Κύπρου από το 1974 και οι πιέσεις στη Θράκη αποτελούν πτυχές της ίδιας στρατηγικής.
Ο άξονας της φωτιάς: Το Ισραήλ, το καλώδιο και το «casus belli»
Οι συσχετισμοί σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλονται ραγδαία, όπως αποδεικνύουν δύο παράλληλες ειδήσεις:
- Η παρέμβαση Σάι Γκαλ: Ο Ισραηλινός στρατηγικός αναλυτής και πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας (IAI), Σάι Γκαλ (Shay Gal), έγραψε ευθέως: «Αν η Τουρκία επιτεθεί στην Ελλάδα, το Ισραήλ πρέπει να τη βοηθήσει στρατιωτικά». Μάλιστα, στην προσωπική του ανάλυση χαρακτήρισε μια ενδεχόμενη τουρκική παρεμπόδιση του ηλεκτρικού καλωδίου ως «αιτία πολέμου» (casus belli), κάνοντας τον ιστορικό παραλληλισμό με το 1967, όταν η Αίγυπτος έκλεισε τα Στενά του Τιράν.
- Η διπλωματική συνάντηση στην Αθήνα: Ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, συναντήθηκε με τον Πρέσβη του Ισραήλ, Νόαμ Κατς, διαμηνύοντας ότι η Ελλάδα παραμένει σταθερός και αξιόπιστος εταίρος.
Με όρους σκληρού ρεαλισμού, η πολιτική της Άγκυρας και η στήριξη στη Χαμάς έχουν φέρει την τουρκική ηγεσία σε μετωπική σύγκρουση με την Ιερουσαλήμ. Το Ισραήλ, μια μικρή λωρίδα γης περικυκλωμένη από εχθρικά μέτωπα, χρειάζεται στρατηγικό βάθος, και η Ελλάδα με την Κύπρο αποτελούν τον μοναδικό δυτικό ενεργειακό διάδρομο που σπάει την απομόνωσή του.
Εδώ όμως απαιτείται χειρουργική προσοχή: η σύμπλευση συμφερόντων αποτρέπει την Άγκυρα, αλλά η Ελλάδα δεν πρέπει ποτέ να γίνει το πεδίο μάχης ξένων ανταγωνισμών. Η συμμαχία με το Ισραήλ οφείλει να θεμελιώνεται σε επίσημες διακρατικές δεσμεύσεις αμοιβαιότητας, όχι σε άρθρα αναλυτών ή σε ευχολόγια.
Η μεγάλη ανατροπή στο μεταναστευτικό: Το «Μοντέλο Ρουάντα»
Παράλληλα με τις εξελίξεις στα σύνορα και τις θάλασσές μας, μια ιστορική μεταστροφή συντελείται στο μεταναστευτικό. Η Ελλάδα και άλλες τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης —Ολλανδία, Δανία, Γερμανία και Αυστρία— προωθούν τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός Ευρώπης, εξετάζοντας τη μεταφορά απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα, θέμα για το οποίο πραγματοποιήθηκαν ήδη επαφές στην Αθήνα με υπουργική αντιπροσωπεία της αφρικανικής χώρας.
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί το επίσημο τέλος της ευρωπαϊκής αφέλειας των τελευταίων δεκαπέντε ετών. Εφόσον υλοποιηθεί, οι συνέπειες θα είναι καταλυτικές:
- Κατάρρευση του επιχειρηματικού μοντέλου των διακινητών: Όταν ο παράτυπος μετανάστης γνωρίζει ότι πληρώνοντας τους δουλεμπόρους δεν θα καταλήξει στο Βερολίνο ή στο Παρίσι, αλλά στο Κιγκάλι της Ρουάντας, το κίνητρο εξαφανίζεται.
- Αφαίρεση υβριδικού όπλου από την Άγκυρα: Η τουρκική ηγεσία χάνει τη δυνατότητα να εκβιάζει την Αθήνα και τις Βρυξέλλες ανοίγοντας τις στρόφιγγες του Έβρου και του Αιγαίου.
Η ώρα των μεγάλων αποφάσεων
Όλες οι ειδήσεις της εβδομάδας οδηγούν σε ένα αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα: ο χρόνος των εύκολων ισορροπιών τελείωσε. Δεν μπορείς να επικαλείσαι το Διεθνές Δίκαιο και την ίδια στιγμή να μην έχεις στα χέρια σου τις διπλωματικές νότες που αφορούν εργασίες στα νερά σου. Δεν μπορείς να χτίζεις στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ και να αφήνεις τις υποδομές σου εκτεθειμένες στον υβριδικό πόλεμο, ούτε να σχεδιάζεις κέντρα επιστροφών στη Ρουάντα χωρίς να θωρακίζεις ταυτόχρονα την εθνική σου συνείδηση στη Θράκη. Η Ιστορία δεν χαρίζεται σε όσους ελπίζουν· χαρίζεται μόνο σε όσους προετοιμάζονται.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου